Propozycje ćwiczeń dla dzieci z zaburzoną lateralizacją

Co to jest lateralizacja?

Lateralizacja to postępujący w trakcie rozwoju ruchowego proces, w wyniku którego kształtuje się przewaga jednej strony ciała nad drugą. Prawidłowy przebieg procesu lateralizacji jest ważnym elementem w rozwoju ruchowym dziecka i jest ona związana z dominowaniem jednej z półkul mózgowych. Lateralizacja rozwija się w ciągu życia dziecka i w większości przypadków kształtuje do około 6 roku życia. Praworęczność kształtuje się nieco szybciej – ok. 2 -3 roku życia a leworęczność nieco wolniej – ok. 3-4 roku życia.

U większości osób występuje lateralizacja jednorodna prawostronna czyli dominacja prawej ręki, prawego oka i prawej nogi,  ale nie zawsze tak bywa. Możemy mieć także do czynienia z:

-  lateralizacją niejednorodną – skrzyżowaną. Dzieje się tak, gdy dominujące narządy ruchu i zmysłów znajdują się po obu stronach osi ciała i dziecko może być leworęczne, ale prawooczne i prawonożne lub praworęczne, ale z dominacją lewego oka.

- lateralizacją nieustaloną (słabą) – gdy brak jest funkcjonalnej dominacji jednej ze stron ciała.

Występowanie lateralizacji niejednorodnej lub nieustalonej może powodować występowanie różnego rodzaju trudności w nauce spowodowanych zaburzeniami współdziałania oka i ręki (koordynacji wzrokowo – ruchowej), problemami w orientacji w stronach ciała, w przestrzeni. Do najczęstszych trudności dziecka na tle zaburzeń lateralizacji należą trudności w opanowaniu umiejętności czytania i pisania. W czytaniu i pisaniu mogą występować symptomy zaburzeń orientacji kierunkowej, jak mylenie liter i cyfr o podobnym kształcie, a innym ułożeniu w przestrzeni: b- d, b- p, d-g, n- u, 6-9, odwracanie kształtów liter i cyfr  (tzw.  inwersja statyczna), a także  przestawianie kolejności liter i cyfr, przestawianie liter w dwuznakach: sz- zs, zmiany kolejności sylab w wyrazach lub zmiany kolejności całych wyrazów (tzw. inwersja dynamiczna). Dziecko może mieć trudność z przejściem od literowania do czytania całościowego.  W pisaniu natomiast może to prowadzić do pisma lustrzanego, które polega na odwróceniu zarówno kształtu, kolejności, jak i kierunku kreślenia liter (od strony prawej do lewej ). Pismo dziecka jest chaotyczne, często towarzyszy mu obniżony poziom graficzny.  Ponadto dziecko może mylić kierunki, strony ciała, zaczynać pisać od prawej do lewej. Na dodatkowe trudności napotykają dzieci leworęczne, które oprócz problemów wynikających ze skrzyżowanej lateralizacji doświadczają trudności wynikających z pisania lewą ręką.

Występowanie w/w objawów u dzieci przez dłuższy czas bez odpowiedniej pomocy może być przyczyną niepowodzeń szkolnych oraz wpłynąć niekorzystnie  na motywację do nauki. Dlatego tak ważne jest wdrożenie jeszcze w okresie przedszkolnym odpowiednich oddziaływań, które pozwolą ustrzec dziecko przed ujemnymi konsekwencjami nieprawidłowej lateralizacji.

Ćwiczenia: 

1. Orientacja w schemacie własnego ciała i w przestrzeni

 

Wskazywanie lewej i prawej strony ciała oraz przestrzeni:
- zabawy ruchowe związane z pokazywaniem lewej ręki, prawej ręki, lewej nogi, prawej nogi
- dotykanie naprzemienne: lewy łokieć, prawe kolano, prawy łokieć lewe kolano, prawa dłoń, lewa stopa, lewa dłoń prawa stopa, chwytanie prawą ręką lewego ucha i odwrotnie

- wykonywanie poleceń typu: podaj rzecz, która leży po lewej stronie, dotknij lewego ucha


Powrót